Кочкор айдыҥ 4 кӱни

Википедия сайттаҥ
Перейти к навигации Перейти к поиску
Кочкор ай
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28          
2023 ј.

Кочкор айдыҥ 4 кӱни (орустап 4 февраля)— григориан кӱнтизӱде јылдыҥ 35 кӱни. Јылдыҥ учына јетире 330 кӱн арткан (високосный јылда 331 кӱн).

Кочкор айдыҥ 4 кӱни — юлиан кӱнтизӱ аайынча 1582 јылдыҥ ӱлӱрген айыныҥ 15 кӱнине јетире болгон, 1582 јылдыҥ ӱлӱрген айыныҥ 15 кӱнинеҥ ала — кочкор айдыҥ 4 кӱни григориан кӱнтизӱ аайынча болгон.

XX-чы ла XXI-чи чактарда юлиан кӱнтизӱле чаган айдыҥ 22 кӱни болгон[1].

Байрамдар[тӱзедер | кодты тӱзедер]

Калыктар ортодо[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • Ракка удура телекейлик кӱн

Эл-јондык[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • Анголаныҥ маанызы Ангола — Јуу-јепселдӱ тӱймеенниҥ кӱни.
  • Шри-Ланканыҥ маанызы Шри-Ланка — Јайымныҥ кӱни.
  • Јопонныҥ маанызы Япония — Сэцубун,Риссюн — Јастыҥ башталганы (Јаҥы јыл).

Кудайлык[тӱзедер | кодты тӱзедер]

Католицизм
— агару Верониканыҥ эземи;
— Екатерина де Риччиниҥ эземи;
— Римберттиҥ (архиепископ Гамбургский) эземи;
Православие[2]
⟨Орус православный скрикпе⟩
— Тимофей Эфесскийдиҥ (епископ Эфесский) эземи (9697 јј.киреде);
— Анастасия Персиянинаныҥ эземи (628);
— священномучениктер Иоанн Успенский ле Евфимий Тихонравов, пресвитерлердиҥ эземи (1938).

Бу кӱнде чыккандарга ат[тӱзедер | кодты тӱзедер]

Керектер[тӱзедер | кодты тӱзедер]

Алтай Республика[тӱзедер | кодты тӱзедер]

Калыктар ортодо[тӱзедер | кодты тӱзедер]

XVIII чактаҥ озо[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 1582 — Речь Посполитаяныҥ черӱлери Псковты узак ӧйгӧ курчуда туткан кийнинеҥ кайра болгон (15811582).

XVIII чак[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 1719Пётр I каан Арасей империя ичинде эл-јонныҥ тоозын алары керегинде јакаан чыгарган.
  • 1722 — Пётр I каан «Табель о рангах» јӧптӧгӧн.
  • 1755 — императрица Елизавета Петровна Московский университет тӧзӧӧри јанынаҥ јакаан чыгарган.
  • 1794 — Улу француз революция: Национальный конвент кулданышты Францияда ла оныҥ колонияларында јоголткон.

XIX чак[тӱзедер | кодты тӱзедер]

XX чак[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 1915Баштапкы телекейлик јуу: Германия Британиягаудура јуу баштаган.
  • 1921
  • 1931Курскта Россия ичинде баштапкы (Ветроэлектростанция Уфимцева) салкынэлектростанция иштеп баштаган.
  • 1932
    • Бухта Нагаевке (Охотский талай) «Сахалин» деп пароход келген, ол Колымага «Дальстрой» тресттиҥ башкарузы ла тӱрмелеткендердиҥ баштапкы группазын экелген. Олор тузалу казынтыларды таап, оны казар иштер ӧткӱрер учурлу болгон.
    • Лейк-Плэсидте Кышкы Олимпий ойындар ачылган 1932.
  • 1934 — СССР ла Венгрия ортодо дипломатический колбулар тургузылган.
  • 1935 — Московский метрополитенниҥ ченелтелӱ баштапкы поезди маҥтаган.
  • 1938Адольф Гитлер Вермахттыҥ башчызы болуп турган. Иоахим фон Риббентроп министр иностранных дел деп постко кӧстӧлгӧн.
  • 1939 — Пензенский область тӧзӧлгӧн.
  • 1944 — совет лётчик-ас Иван Кожедубка Советский Союзтыҥ Геройы деп ат-нере берилген[4].
Черчилль, Уинстон[5], Рузвельт[6], Сталин[7] Ялтада. Кочкор ай 1945
  • 1945
    • Бельгия немец оккупациянаҥ јайымдалган.
    • Ливадийский ӧргӧӧдӧ Крымский (Ялтинский) конференция башталган.
    • 3-чи Белорусский фронтто И. Д. Черняховский башкарган 43-чи черӱ Кранц гаваньда гарнизонды јоголтып, Балтий талайдыҥ јарадына чыккан.
  • 1948Шри-Ланка јайым болуп Доминион Цейлон деп атту боло берген (бойы онойдо ло Великобританияныҥ доминионы болуп арткан).
  • 1976Инсбрукта Кышкы Олимпий ойындар ачылган.
  • 1990Москвада 300-муҥ кижилӱ демонстрация болгон. Демократический реформалар учун, КПСС-тыҥ политикалык монополиязын тургускан СССР-дыҥ Конституциязында 6-чы статьяны јоголтсын деп демонстрация некеген[8].

XXI чак[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 2006
    • «Карикатурный скандал»(20052006): Дамаск ла Бейрутта тӱймеегендер Дании ла Норвегияныҥ посольстволорын ӧртӧп ийген.
    • Кышкы Олимпий ойындар башталарынаҥ бир канча кӱн озо 2006 јылда Туринде метрополитен ачылган.
  • 2022 — XXIV-чи Кышкы Олимпий ойындар ачылган, Пекин (КНР).

Бу кӱнде чыккандар[тӱзедер | кодты тӱзедер]

XIX чактаҥ озо[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 1643Исаак Ньютон (1727 ј.бож.), англий физик, математик, астроном, философ, теолог.
  • 1716 — Аппиан Буонафеде (1793), итальян философ.
  • 1766 — Джузеппе Каммарано (1850), итальян јурукчы.
  • 1785 — Якоб Гримм (1863), немец филолог, немец фольклор јууган карындаштардыҥ бирӱзи.
  • 1797 — Вильгельм Бер (1850), немец банкир ле астроном-любитель.

XIX чак[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 1809Луи Брайль (1852 ), француз таскадаачы, кӧстӧҥ ајарбас улуска шрифт Брайля, точечно-рельефны шрифт эткен[9].
  • 1812Евдокия Ростопчина (1858 ), орус ӱлгерчи, кӧчӱреечи, драматург ла прозаик.
  • 1881Георгий Бакланов (чын ады Альфонс-Георг Бакис; 1938 ), орус оперный кожоҥчы (баритон) латыш ук-тӧстӱ.
  • 1895 — Густав Клуцис (1938 ј.аттырткан), латыш ла совет јурукчы-авангардист.
  • 1896 — Андре Массон (1987 ), француз јурукчы лаграфик.

XX чак[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 1907Николай Дубинин (1998 ), совет ле россий генетик, академик, Социалистический Иштиҥ Геройы.
  • 1927Бенедикт Сарнов (2014 ), совет ле россий бичиичи, литературовед ле критик.
  • 1934Зураб Церетели, совет, грузин ле россий скульптор, јурукчы, СССР-дыҥ эл јурукчызы[10].
  • 1949Тамара Нетыкса, совет ле россий разведчица-нелегал, Тыш разведканыҥ службазыныҥ отставкада полковниги.
  • 1956Павел Уваров, совет ле россий билимчи, тӱӱкичи-медиевист.
  • 1967Игорь Шувалов, россий тергеелик ишчи, 1-чи классту действительный государственный советник .
  • 1990 — Тони Кроос, немец футболист, телекейдиҥ чемпионы (2014), 4 катап Лига чемпионовтыҥ јеҥӱчили, УЕФА.

XXI век[тӱзедер | кодты тӱзедер]

Бу кӱнде божогондор[тӱзедер | кодты тӱзедер]

XIX чактаҥ озо[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 1695 — Люксембург Франсуа Анри де Монморанси (1628 ј.чык.), француз полководец.
  • 1730 — Жан-Батист Анри де Валенкур (1653 ј.чык.), француз прозаик, кӧчӱреечи, тӱӱкичи, лингвист, Француз академияныҥ турчызы
  • 1752 — Габриэль Крамер (1704 ј.чык.), швейцар математик, линейный алгебраны тапкандардыҥ бирӱзи.
  • 1786Мозес Мендельсон (1729 ј.чык.), немецк философ-идеалист, «германский Сократ» деп адаткан.

XIX чак[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 1830Матвей Глазунов (1757 ј.чык.), москов којойым, бичик садар аргачы.
  • 1877 — Корнелиус Вандербильт (1794 ј.чык.), американ керептер ла темирјол магнат, голландский ук-тӧстӱ.
  • 1882Джон Дрейпер (1811 ј.чык.), американ химик, айдыҥ баштапкы фотојуругын эткен кижи.
  • 1883Василий Инсарский (1814 ј.чык.), орус бичиичи-мемуарист.
  • 1886Пётр Ткачёв (1844 ј.чык.), орус литературалык критик, публицист, революционный народничествоныҥ башчыларыныҥ бирӱзи.

XX чак[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 1904Митрофан Беляев (1836 ј.чык.), орус кӱӱлик издатель ле меценат.
  • 1904 — Фридрих фон Йолли]], немец врач (1844).
  • 1943Марина Раскова (1912 ј.чык.), совет лётчик-штурман, Советский Союзтыҥ Геройы болгон ӱй улустыҥ бирӱзи.
  • 1960 — Камю Альбер (1913 ј.чык.), француз бичиичи философ, Нобельдиҥ литературала сыйыныҥ лауреады (1957).
  • 1961Эрвин Шрёдингер[11] (1887 ј.чык.), австрий физик, Нобельдиҥ физикала сыйыныҥ лауреады (1933).
  • 1965Томас Стернз Элиот (род. 1888 ј.чык.), англо-американский поэт, Нобельдиҥ литературала сыйыныҥ лауреады (1948 ј.чык.).
  • 1995
    • Брукс Стивенс (1911 ј.чык.), мотоциклдер эткен инженер, «Harley-Davidson».
    • Валерий Носик (1940), актёр театр ла киноныҥ, Россияныҥ эл артисти.
  • 1996 — Кира Смирнова (1922 ј.чык.), пародист, романстар кожоҥчызы.

XXI чак[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  • 2010
  • 2021
    • Мартинус Велтман (1931), нидерлан физик, Нобельдиҥ физикала сыйынҥ лауреады (1999). Нидерландский королевский билим академияныҥ турчызы (1980 ј.чык.).
    • Джонас Ньюбауэр (1981 ј.чык.), Классический тетрисле телекейлик чемпионаттыҥ 7 катап јеҥӱчили.
  • 2022Анатолий Куксов (1949 ј.чык.), совет футболист ле украин футбольный тренер.

Ајарулар[тӱзедер | кодты тӱзедер]

  1. XX ле XXI чактарда григориан кӱнтизӱ юлиан кӱнтизӱни 13 кӱнге озолоп јат. Ӧскӧ чактарда григориан ла юлиан кӱнтизӱлерде ӧй башка эдип чотолот: чике эдип тоолоорго, окылу конвертер датла тузаланарга јараар.
  2. Старый стиль, 22 января, Новый стиль 4 февраля, суббота // Православный церковный календарь
  3. Дзержинский Ф.Э. Хронос.
  4. Кожедуб И.Н. Герои страны.
  5. У.Черчиль ТАСС.
  6. Рузвельт Ф.Д. ТАСС.
  7. Сталин И.В. ТАСС.
  8. Справка РИА новости. Дата обращения: чаган айдыҥ 9 кӱни, 2013. Архивировано кӱӱк айдыҥ 5 кӱни, 2013 јыл.
  9. Брайль Л. БРЭ
  10. Церетели З.К. Российская Академия художеств
  11. Шрёдингер Э. Южный Федеральный Университет