Перейти к содержанию

Аккӧл (суу)

Аккӧл
орус. Аккол
Аккӧл суу Аккӧлдӧҥ чыгара агатАккӧл суу Аккӧлдӧҥ чыгара агат
Характеристиказы
Узуны 17 км
Водоток
Бажы Софийский мӧҥкӱ тош
 • Бийиги > 2249 м
 • Координаталары 49°48′26″ с. ш. 87°48′32″ в. д.HGЯO
Оозы Чаган
 • Турган јери 21 км сол јанында јаратта
 • Бийиги 2128 м
 • Координаталары 49°53′51″ с. ш. 88°00′14″ в. д.HGЯO
Турган јери
Суузыныҥ системазы Чаган → Чаганузун → Чуй → Кадын → Оп → Карский талай

Ороон
Регион Алтай Республика
Аймак Кош-Агаш аймак
Аккӧл (суу) (Алтай Республика)КытатМонголияКазахстанТываХакасияКемерово областьАлтай крайКош-Агаш аймакУлалуМайма аймакОҥдой аймакТурачак аймакУлаган аймакКан-Оозы аймакКӧксу-Оозы аймакЧамал аймакЧоо аймакШабалин аймак
Аккӧл (суу) (Алтай Республика)
Голубая точка
Синяя точка — устье
Голубая точка — бажы, Синяя точка — оозы
Код ГСР 13010100312115100005575
 Медиафайлдар Викискладта

Аккӧл орустап Аккол (приток Чагана)[1][2] — Россияда Алтай Республиканыҥ Кош-Агаш аймагында суу.

Этимологиязы

[тӱзедер | кодты тӱзедер]

Аккӧл эки сӧстӧҥ турат: Ак, кардый орустап белый, снежный, Кӧл орустап озеро, Аккӧл — орустап белое озеро, белоснежное, мутно белое, текущее проточное озеро[3], тоштоҥ кайылып бӱткен, ак, аксымак, агынду кӧл. «...Сӱттий ак Аккӧл (суу) алтыгы агынында токынаалу ла јетире ле тереҥ»[4]. (ӧскӧ бичилгени Ак-Куль).

Физико-географиялык темдектери

[тӱзедер | кодты тӱзедер]

Аккӧл суу Сукор деп сындардыҥ кӱнбадыш јанынаҥ, Софийский деп мӧҥкӱ тоштоҥ башталган Аккӧлди кечире агып, тӱндӱк-кӱнбадыш јаар ууланат[1]. Озо Караойык деп суула биригет, оноҥ Чаган деп суу боло берет, Чаган суу Чаганузун сууга кожулып јат (Чаган-Узунныҥ кош суузы сол јанынаҥ 21 км кире јерде башталып јат), узуны 17 км[5]. Бу сууны кайылган тош ло кардыҥ, јаҥмырдыҥ суулары толтырат. Суузы боро, соок (10—15 °С). Кӱчӱрген айдыҥ бажында (кезикте јаҥар айдыҥ бажында) сууга тош тура берет, кандык айдыҥ бажында сууныҥ тожы тӱжет. Сууныҥ бассейнына Кӧлдӱойык кӧл (орустап Кольдуоюк) лӧ Каракӧл (орустап Каракуль) кирип јат[1]. Талайдыҥ кемјӱзинеҥ 2128 метрге бийикте башталатӰлекер:Нет АИ 2.

Аккӧл сол јанынаҥ ӱч кош суулу: Кызылкайа (орустап Кызылкая), Алтыгы Туураойык (орустап Нижний Тураоюк), Ӱстӱги Туураойык (орустап Верхний Тураоюк)[1]. Јуук деген јон јаткан јер Белтир јурт.

Суу реестрдиҥ чотогоныла

[тӱзедер | кодты тӱзедер]

Россияныҥ государстволык сууныҥ реестры аайынча Верхнеобский бассейновый округка кирет, сууээлем бӧлӱги — Кадын, суу подбассейны — Бий ле Кадын. Суу бассейны — (Ӱстӱги) Оптоҥ ала Эрчишке киргенине јетире[5].

Јуруктардыҥ кӧмзӧзи

[тӱзедер | кодты тӱзедер]
  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Лист карты M-45-80 зим Талдура. Масштаб: 1 : 100 000. Состояние местности на 1982 год. Издание 1985 г.
  2. Лист карты M-45-XXII Беляши. Масштаб: 1 : 200 000.
  3. Молчанова, 1979, с. 124.
  4. В.В. Сапожников. По русскому и монгольскому Алтаю / Под науч. ред. и с коммент. В. В. Обручева; Вступ. ст. Н. В. Сапожниковой. — М.: Географгиз, 1949. — С. 580. — 58 с.
  5. 5,0 5,1 Государственный водный реестр. Ак-Куль (орус.). textual.ru. Минприроды России (29 тулаан ай 2009). Дата обращения: јаҥар айдыҥ 20 кӱни, 2018. Архивировано тулаан айдыҥ 29 кӱни, 2009 јыл.


[1]


Литературазы

[тӱзедер | кодты тӱзедер]
  • Ресурсы поверхностных вод СССР: Гидрологическая изученность. Т. 15. Алтай и Западная Сибирь. Вып. 1. Горный Алтай и Верхний Иртыш / под ред. В. В. Зееберг. — Л.: Гидрометеоиздат, 1966. — 216 с.
  1. Ӱлекер:РЗНГО